De eerlijkheid gebiedt mij te zeggen

Look deep into nature and then you will understand everything better ~ Albert Einstein

arjen lievers foto

door Arjen Lievers

De Duitse Prof. Hans Berger werd tijdens een militaire trainingsoefening bijna overreden door een span aanstormende paarden. Zijn zus, die vele kilometers verderop was, kreeg het gevoel dat haar broer in gevaar was en lichtte direct haar vader in. Later schreef Berger: “Het was een geval van spontane telepathie waarin ik, terwijl ik de dood in de ogen keek, mijn gedachten overdroeg en mijn zus, die bijzonder dicht bij mij stond, fungeerde als ontvanger.” Het was dit incident waardoor Prof. Berger uiteindelijk de grondlegger werd van de studie naar hersengolven, waarbij hij met behulp van een door hem zelf ontwikkelde elektro-encefalogram b.v. vaststelde dat jonge kinderen lagere hersengolven produceren en dat deze hersengolven tussen de 8 en 12 jarige leeftijd een frequentie bereiken die begint samen te vallen met de hersengolven van volwassenen. Een kleine 100 jaar later maakte een groep populaire biologen en neurowetenschappers (Pert, Lipton, Dispensa, e.a.) gebruik van de ontdekkingen van Prof. Berger en concludeerde o.a. dat de lage frequentie hersengolven van kinderen ze bijzonder ontvankelijk, sensitief en open minded maakt en dat de dingen die we tegen ze zeggen en die ze daardoor geloven een grote impact hebben op hun latere leven. In de nadagen van zijn werkzame leven raakte Prof. Berger in een diepe depressie, waarna hij in 1941 een einde maakte aan zijn leven.

Er zijn vele quotes over de menselijke potentie en de cruciale rol die onze gedachten en het geloof in onszelf daarbij spelen. ‘Belief creates the actual fact’ van filosoof William James is daar een mooi voorbeeld van, evenals ‘Wether you think you can or you can’t, you are right’ van zakenman Henry Ford. ‘We tend to get what we expect’ zei minister Vincent Peale en ‘They are able because they think they are able’  van de Romeinse dichter Publius Vergillius, alias Virgil. Het geloof van kinderen in eigen kunnen en het hebben van voldoende ‘eigenwaarde’ en zelfvertrouwen om hun idealen en ware potentie na te streven zou met name op de basisscholen, waar de hersenfrequentie volgens Prof. Berger nog zo vatbaar is voor overtuigingen over onszelf, niet genoeg benadrukt kunnen worden. Self trust is the first secret of succes, zei Ralph Waldo Emerson! Zouden de schoolse vakgebieden daarbij niet als ‘middel’ ten dienste moeten staan, om dit (geheime) uitgangspunt van het leven, ‘What you think you become (~Gautama Buddha), mogelijk te maken?

Self trust is the first secret of succes ~ Ralph Waldo Emerson

Er is meer kennis over onze hersenen, eigenlijk over onszelf, die we kunnen implementeren in ons onderwijs. Albert Einstein zei: “Look deep into nature, and then you will understand everything better”.  Wanneer je een nest kittens te vroeg weghaalt bij de moeder en je plaatst deze een poosje later weer terug, dan is de kans heel groot dat het vrouwtje haar kroost niet meer herkent. Dat komt omdat Moeder Natuur gedurende miljoenen jaren een evolutionair ‘noodprogramma’ heeft geïmplementeerd, die onze overlevingskans (of die van de groep of van de soort) vergroot na wat we in de taal van de Natuur een ‘scheiding in het nest’ noemen, wat in de dierenwereld regelmatig voorkomt. Wat we in dit specifieke, evolutionaire speciaalprogramma op dat moment o.a. zien is korte termijn geheugenverlies, wat ervoor zorgt dat het leed van het ‘verlies van het nest’ snel wordt vergeten, zodat de focus onmiddellijk komt te liggen op het verkrijgen van een nieuw nest en daarmee op ‘het voortbestaan van de soort’. Dieren – en daarmee mensen! –  beschikken over TAL van dat soort bio-logische overlevingsprogramma’s, die gedurende miljoenen jaren evolutie ‘als code’ in onze hersenen werden geprogrammeerd, met de bijbehorende zinvolle ‘overlevingsreacties’ van onze organen én ons gedrag, die wij volledig over het hoofd zien. In feite zien we ze niet eens over het hoofd, we diagnosticeren ze als een ‘stoornis’ of ziekte. Terwijl ze volgens de Natuur juist bedoeld zijn om de kans op overleven van het individu of van de groep in die levensbedreigende situatie te vergroten. Het spreekt voor zich dat de perceptie van een scheiding in het nest (mama gaat weer werken, onverwacht achtergelaten worden in een dagopvang, een heftige ruzie of scheiding van de ouders) kan volstaan om bij het jonge ‘dier’ een dergelijk noodprogramma te triggeren en dat de ‘conflictmassa’ (hoe plotseling / dramatisch / ‘isolerend’ werd het ervaren) van invloed is op de aard en heftigheid van de symptomen. En is het vreemd om te stellen dat een combinatie met andere, in evolutionaire termen ‘bedreigende’ gebeurtenissen, een heel nieuw ‘overlevingsgedrag’ en daarmee een heel eigen ‘spectrum’ van ‘gedragsstoornissen’ veroorzaakt?

Laten we hetzelfde voorbeeld nemen, maar nu in de bejaardenzorg, waar een oudere door overlijden plotseling ‘gescheiden’ raakt van een levenslange metgezel, waardoor dezelfde zinvolle vergeetachtigheid in werking treedt. Ook dit is in de ogen van de Natuur immers een scheiding in het nest; de Natuur maakt geen scheiding tussen ‘oud’ en ‘jong’. In ‘programmeertaal’ wordt dezelfde ‘biologische coderegel’ afgetrapt, namelijk zinvolle vergeetachtigheid, met het gevaar dat we deze natuurlijke reactie verwarren met dementie, met als gevolg dat de oudere kort na het verlies naar het verzorgingstehuis wordt gebracht en nu helemaal gedesoriënteerd raakt, want: levenspartner weg én niet meer in de vertrouwde omgeving! Een walvis die aanspoelt en daarmee volgens de taal van de biologie ‘uit zijn element wordt geworpen’ sluit onmiddellijk de nierverzamelbuisjes om daarmee extra vocht vast te kunnen houden. Met dit extra vocht krijgt de walvis meer tijd om te wachten tot een volgende golf hem terug brengt naar zijn vertrouwde omgeving, maar wij zien deze plotselinge ‘bedreiging van iemands bestaan’ (uit je element -huis- worden geworpen) over het hoofd en diagnosticeren vocht vasthouden of “anurie”. Een olifant die de kudde uit het oog verliest raakt gedesoriënteerd (ook dit doen de nieren!) en gaat onbewust rondjes lopen vanuit een centraal punt, om niet nog verder te verdwalen, maar om wel een kans te maken om de kudde terug te vinden. Ook dat is overlevingsgedrag. Zie daar de reden waarom zoveel ouderen in verzorgingstehuizen eindeloos rondjes blijven lopen, vocht vasthouden, huidklachten hebben (het verlies van contact symptomatiseert op orgaanniveau in de huid), steeds vergeetachtiger worden, enz.

Sprinklerinstallaties, airbags, inbraakbeveiligingssystemen en reddingssloepen zijn ‘Technische Speciaalprogramma’s’,  bedoeld om de kans op overleven van het individu of van de groep te vergroten in het geval van een noodsituatie. Kan het zijn dat de Natuur ook zo ‘slim’ was, door voor iedere cel, weefsel, orgaan, organisme en ons gedrag biologische ‘noodprogramma’s’ te implementeren, die bedoeld zijn voor de overleving van het individu of van de groep? Houden wij daar rekening mee? Een wolf die zijn territorium verliest wordt agressief. Doel: territorium terug winnen. Prooidieren die in een plotselinge uitzichtloze situatie terecht komen gaan ‘doodliggen’. Doel: doen alsof je dood bent, zodat de rover je alsnog over het hoofd ziet (Wanneer het prooidier de situatie overleeft start de motoriek hortend en stotend weer op = epileptische aanval). Enzovoort. Kinderen zijn hypergevoelig en daarom zien we bij hen als eerste dit soort overlevingsprogramma’s. Daarom is het zo belangrijk dat wij biologisch leren denken, zodat we het gedrag van kinderen in de biologische context leren begrijpen. De biologische code van onze hersenen zou het uitgangspunt moeten zijn voor onze samenleving en daarmee ook van ons onderwijs maar de eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat wij hier met ons huidige, prestatiegerichte ‘outcome based’ bubbelnetkoker-onderwijs, in onze steeds onnatuurlijkere samenleving, met rechtspersonen in plaats van natuurlijke personen, volledig aan voorbij gaan.

We don’t need more sleep. It’s our souls that are tired, not our bodies. We need nature. We need magic. We need adventure. We need freedom. We need truth. We need stillness. We don’t need more sleep, we need to wake up and live” ~ Brooke Hampton

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn